11 listopada 2026

Nowa książka Tomasza Bonka

Jak to możliwe, że przedwojenny Wrocław - miasto wybitnych umysłów i prestiżowych instytutów badawczych - zamienił się w kolebkę koszmaru?

Antropolodzy z uniwersytetu w Breslau, lekarze i urzędnicy – uzbrojeni w specjalistyczne narzędzia, ankiety i statystyki – tworzą przerażającą machinę państwowego terroru. Wśród nich jest profesor Egon von Eickstedt. Ten ambitny badacz wierzy, że służy nauce. Mierzy czaszki, kataloguje barwy oczu i włosów, opracowuje genealogię całych wsi. Śląsk staje się jego wymarzonym laboratorium, dzięki którym robi szybką karierę i staje się znany na świecie. Choć nie odkręca kurków z gazem, to jego pseudobadania stanowią podwaliny pod teorie rasowe III Rzeszy. A morderczy obłęd dostaje „naukowe” uzasadnienie.

W reportażu „Obłęd w Breslau” Tomasz Bonek odkrywa mało znaną historię Śląska i pokazuje, jak antropologia, psychiatria i statystyka zostały podporządkowane nazistowskiej ideologii rasowej. Prowadzi czytelników do domów ofiar, do szkół i sal kinowych zainfekowanych zabójczą propagandą, przez sale uniwersyteckie pełne oportunistycznych badaczy, pseudonaukowe konferencje, aż do gabinetów lekarzy i szpitali psychiatrycznych, w których zaczynają ginąć kolejni pacjenci. Ta książka przypomina, jak niebezpieczne staje się myślenie, które odbiera innym człowieczeństwo.

FRAGMENT KSIĄŻKI:

Ideologia nie ma jednej wyznaczonej godziny w planie lekcji. Przenika wszystkie przedmioty. Na biologii dziewczęta sporządzają więc tablice swoich przodków, uczą się o dziedziczeniu cech oraz chorób. Poznają też nowe, „naukowe” słowa, które dzielą ludzi na zdrowych oraz obciążonych. Słyszą o „czystości krwi”, „higienie rasowej”, „doborze małżeńskim” i „obowiązkach przyszłej matki wobec narodu”. Na chemii pojawiają się nazwy gazów bojowych, surowców potrzebnych gospodarce i sztucznych nawozów nie zbędnych dla rolnictwa. Na fizyce omawiane są fale pozwalające lokalizować nadlatujące samoloty i wynalazki służące armii. Liczby oraz wykresy mają oswajać uczniów z wojną, do której szykuje się państwo.

Na matematyce Uta rysowała już swastykę wpisaną w kwa drat w odpowiednich proporcjach, aby obliczyć właściwe pola i określić na tej podstawie, ile materiału potrzeba na uszycie flagi Rzeszy. Innym razem szacowała wysokość punktu obserwacyjne go dowódcy patrolu i rozwiązywała zadanie dotyczące lokalizacji samolotu. Samoloty i schrony stają się w szkole figurami geometrycznymi, a broń zostaje pozbawiona przerażającego huku. Militaria powszednieją.

Nauczyciel powoli dyktuje zadanie na dziś, tak aby każda z dziewcząt zdążyła je zapisać: „Osoba chora psychicznie kosztuje państwo dziennie około czterech reichsmarek, kaleka – pięć i pół marki, przestępca – trzy i pół. W wielu przypadkach urzędnik ma dziennie tylko około czterech reichsmarek, pracownik umysłowy zaledwie trzy i pół, a niewykwalifikowany robotnik nawet nie dwie marki na jednego członka rodziny. Przedstaw te liczby graficznie”.

Pedagog zawiesza głos, jakby sam się nad tym zastanawiał, a po chwili odczytuje kolejną część zadania: „Według ostrożnych szacunków w niemieckich zakładach przebywa trzysta tysięcy osób chorych psychicznie, epileptyków i tak dalej. Ile łącznie kosztuje rocznie ich utrzymanie przy stawce czterech reichsmarek dziennie? Ilu pożyczek małżeńskich po tysiąc reichsmarek można by każdego roku udzielić z tych pieniędzy bez obowiązku późniejszej spłaty? Za każde żywo urodzone dziecko umarza się jedną czwartą pożyczki małżeńskiej. Proszę liczyć”.

Podobał Ci się materiał? Pamiętaj, że na tej stronie nie wyświetlamy reklam spersonalizowanych. Wszystkie materiały możesz przeglądać nieodpłatnie. Będzie mi bardzo miło, jeśli raz na jakiś czas wesprzesz mnie na Patronite lub Suppi. DZIĘKUJĘ!

Grupa Twórcza Qlub Xsiążkowy

Grupę tworzyło kilka przypadkowo dobranych, sfrustrowanych indywiduów, które zapragnęły poklasku, pieniędzy i niezasłużonej sławy. I żeby ich zaprosili do telewizora. Ich współpraca przy kampanii od samego początku przebiegała bardzo źle z powodu wielowektorowej, odwzajemnionej nienawiści. Oraz bezinteresownej zawiści.

Oczywiście GTQX w wyniku wielkiej kłótni na spotkaniu założycielskim przestała istnieć, a jej członkowie spotykają się od tego czasu wyłącznie w sądach.

Social Media

Nagrody i wyróżnienia

Artur Kawa 2011-2022